Nhân thân là gì? Toàn bộ quy định về quyền nhân thân 2026

Định nghĩa chính xác nhân thân là gì

Nhân thân là những giá trị tinh thần gắn liền với bản thể của mỗi con người, được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Nói một cách đơn giản, đó là những thứ làm nên “bạn” ngoài tài sản, chẳng hạn như họ tên, danh dự, nhân phẩm, hình ảnh, uy tín, hay quyền riêng tư.

Các quyền lợi gắn liền với các giá trị này được gọi là quyền nhân thân. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, quyền nhân thân là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Những đặc điểm cốt lõi của quyền nhân thân

Để hiểu sâu hơn về bản chất của quyền nhân thân, chúng ta cần nắm vững các đặc điểm cơ bản sau đây. Những đặc tính này giúp phân biệt rõ ràng quyền nhân thân với các loại quyền khác, đặc biệt là quyền tài sản.

Luôn gắn liền với một chủ thể xác định

Quyền nhân thân không thể tồn tại độc lập mà luôn gắn bó chặt chẽ với một cá nhân hoặc một tổ chức cụ thể. Ví dụ, quyền đối với họ, tên luôn thuộc về một người nhất định và không ai khác có thể sở hữu nó.

Không thể chuyển giao cho người khác

Đây là đặc điểm quan trọng nhất. Bạn không thể bán, tặng, hay chuyển nhượng danh dự, nhân phẩm của mình cho người khác. Ngay cả khi bạn cho phép người khác sử dụng hình ảnh của mình cho mục đích thương mại, bản chất quyền đối với hình ảnh đó vẫn là của bạn.

Không thể quy đổi thành tiền

Về nguyên tắc, các giá trị nhân thân là vô giá. Mặc dù khi quyền nhân thân bị xâm phạm, người bị hại có thể được bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần, khoản tiền này không phải là giá trị của chính quyền nhân thân đó.

Các quyền nhân thân phổ biến được pháp luật quy định

Bộ luật Dân sự 2015 đã hệ thống hóa một cách chi tiết các quyền nhân thân cơ bản của mỗi công dân. Dưới đây là những quyền tiêu biểu và gần gũi nhất trong cuộc sống hàng ngày.

Quyền có họ và tên

Mỗi cá nhân khi sinh ra đều có quyền được khai sinh và có họ, tên. Tên gọi không chỉ là phương tiện để phân biệt người này với người khác mà còn là một phần của bản sắc cá nhân, được pháp luật tôn trọng và bảo vệ.

Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm và uy tín

Bất kỳ hành vi nào như tung tin đồn sai sự thật, vu khống, lăng mạ… làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của người khác đều là hành vi vi phạm pháp luật. Người bị xâm phạm có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi, xin lỗi, cải chính và bồi thường thiệt hại.

Quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khỏe

Không ai có quyền xâm phạm đến cơ thể và sức khỏe của người khác một cách trái pháp luật. Quyền này cũng bao gồm việc tự quyết định đối với cơ thể mình, ví dụ như quyền hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể người.

Quyền đối với hình ảnh cá nhân

Việc sử dụng hình ảnh của bất kỳ cá nhân nào đều phải được sự đồng ý của người đó. Các trường hợp sử dụng hình ảnh vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng hoặc các trường hợp khác do luật định thì không cần có sự đồng ý.

Quyền về đời sống riêng tư và bí mật cá nhân

Mọi người đều có quyền được tôn trọng đời sống riêng tư. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý. Thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức thông tin điện tử khác được đảm bảo an toàn và bí mật.

Phân biệt nhanh quyền nhân thân và quyền tài sản

Để tránh nhầm lẫn, bạn có thể dựa vào bảng so sánh đơn giản dưới đây để phân biệt hai loại quyền cơ bản này trong luật dân sự.

• Tiêu chí: Đối tượng
  • Quyền nhân thân: Các giá trị tinh thần (danh dự, nhân phẩm, tên gọi…).
  • Quyền tài sản: Các lợi ích vật chất, tài sản có thể trị giá được bằng tiền.
• Tiêu chí: Khả năng chuyển giao
  • Quyền nhân thân: Về cơ bản là không thể chuyển giao.
  • Quyền tài sản: Có thể chuyển giao thông qua mua bán, tặng cho, thừa kế…
• Tiêu chí: Giá trị kinh tế
  • Quyền nhân thân: Không thể định giá trực tiếp bằng tiền.
  • Quyền tài sản: Luôn có thể định giá được bằng tiền.

Khi quyền nhân thân bị xâm phạm phải làm gì

Khi một cá nhân bị xâm phạm các quyền nhân thân, pháp luật cho phép họ tự mình hoặc thông qua người đại diện thực hiện các biện pháp để bảo vệ mình. Các biện pháp này bao gồm:

• Yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi xâm phạm.
• Yêu cầu người vi phạm xin lỗi, cải chính công khai.
• Yêu cầu bồi thường thiệt hại về vật chất và tổn thất về tinh thần.
• Khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền để giải quyết vụ việc.

Tóm lại, hiểu rõ nhân thân là gì và các quyền liên quan không chỉ là kiến thức pháp lý mà còn là kỹ năng sống cần thiết. Việc tôn trọng quyền nhân thân của người khác và biết cách bảo vệ quyền của chính mình góp phần xây dựng một xã hội văn minh và công bằng hơn.

anhnhat